Pardeh Nei پرده نئی

About Author:
Bahrām Beyzāêi is an Iranian playwright, theatre director, screenwriter, film editor, and ostād of Persian letters, arts and Iranian studies. Beyzaie is the son of the poet Ne’matallah Beyzai. The celebrated poet Adib Beyzai, known as one of the most profound poets of 20th-century Iran, is Bahram’s paternal uncle.

Born: December 26, 1938, Tehran, Iran
Died: December 26, 2025 (age 87 years), Palo Alto, California, United States

Added Date: 24/02/2023 10:36:51 AM
Last update: 17/08/2026 6:12:44 PM

مسئله بزرگ امروز خاور، مسئله هویت یا مسئله به خود آمدن است. «خود» نیز چیزی ثابت و مشخص نیست بلکه باید آن را جست و حتی باید آن را از نو آفرید. ملّت های خاور، در رویارویی با باختر، با مدرنیته و با اندیشه ها و مکاتبی که نو به نو در باختر آفریده می شوند به رقم آنکه در آغاز هم از آنها خوشش بیاید به زودی متزلزل می شود. چون هر چیز نوینی، بیگانه هم هست و هر نوئی می تواند دو جنبش گوناگون و متضاد در انسان ایجاد کند. وقتی یک ملّتی سترون است در برخورد با هر چیزی نوئی بیشتر متوجه عقیم بودن خود می شود و با درک این ضعف و عجز، فوری به آنچه بوده است بر می گردد یا محکم به آنچه در دستش هست می چسبد و در آن تعصب می ورزد. ولی هنگامی ملّت آفریننده و زاینده هست، در برخورد با نوها انگیخته به نوآفرینی می شود و از برخورد با هر چیز نوئی خوشش می آید، چون نیروی آفرینندگی خودش تحریک می گردد. هر چیز نوئی با سراسر وجود ما کار دارد و تنها به تغییر ظواهر بس نمی کند. اندیشه هنوز [در] سطح خود آگاهیست. تغییر اندیشه باید به روان و ناخودآگاهی فرو بریزد. روان ما تنها سطح اندیشه ها و مسائل روز نیست بلکه لایه های گوناگون تاریخ و پیش از تاریخ را هم در خود دارد و توحّش هزاران سال پیش نیز می تواند در یک آن وارد آستانه خودآگاهی شود. این است که دیده می شود یک ملّت در اوج مدنیّت ناگهان به قعر دوره توحّش باز می گردد. بسیاری از چیزها که در تاریخ نانوشته مانده، در روان ما، ناخودآگاه هست. انسان، مجموعة شگفت انگیزی از سده ها تحولات فرهنگی وفلسفی و دینی و هنری اش است ولی مانند قشرهای زمین شناسی، این لایه ها در اثر زمان جابه جا شده است.

درباره نویسنده:

بهرام بیضایی (یا بیضائی؛ زاده ۵ دی ۱۳۱۷ در تهران – درگذشته ۵ دی ۱۴۰۴ در کالیفرنیا، ایالات متحده)، یکی از برجسته‌ترین چهره‌های هنر معاصر ایران بود که به عنوان نمایشنامه‌نویس، فیلم‌نامه‌نویس، کارگردان سینما و تئاتر، پژوهشگر تاریخ و ادبیات، شاعر، مترجم و استاد دانشگاه شناخته می‌شود.
او با آثاری چون فیلم باشو، غریبه کوچک (که اغلب به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینمای ایران برگزیده شده) و نمایشنامه مرگ یزدگرد (شاهکار ادبی و نمایشی‌اش)، نقش کلیدی در دگرگونی تئاتر و سینمای ایران ایفا کرد. بیضایی را بسیاری “فردوسی معاصر” یا “وارث فردوسی” نامیده‌اند، زیرا آثارش با بهره‌گیری از اسطوره‌ها، تاریخ و فرهنگ ایرانی، هویت ملی را بازسازی و نقد می‌کرد. او در روز تولد ۸۷ سالگی‌اش، بر اثر عوارض ناشی از سرطان، در منزلش در کالیفرنیا درگذشت ، خبری که موجی از اندوه و واکنش‌های داخلی و خارجی را برانگیخت.
بیضایی بیش از ۷۰ کتاب، ۱۰ فیلم بلند، ۴ فیلم کوتاه و ده‌ها نمایشنامه و نمایش را در کارنامه خود داشت. آثارش به زبان‌های مختلف ترجمه و در آسیا، اروپا، آمریکا و استرالیا اجرا شد. او با وجود فشارها، سانسور و محدودیت‌های سیاسی، همواره بر تعهد به هنر و میهن‌دوستی تأکید داشت و زندگی‌اش را وقف پاسداشت فرهنگ ایرانی کرد.